Bỏ qua điều hướng
Hỏi Đáp Pháp Luật

Tội cố ý gây thương tích: khung hình phạt và bồi thường

Hình sự31/10/2026

Dấu hiệu cấu thành tội cố ý gây thương tích, các khung hình phạt theo Bộ luật Hình sự 2015 và trách nhiệm bồi thường dân sự.

Điều 134. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác41 1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; b) Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm; c) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình; đ) Có tổ chức; e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; g) Trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù, đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng hoặc đang chấp hành biện pháp xử lý vi phạm hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; h) Thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê; i) Có tính chất côn đồ; k) Đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân. 2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm: a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; 41 Điều này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 22 Điều 1 của Luật số 12/2017/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2018. 76 CÔNG BÁO/Số 773 + 774/Ngày 17-10-2017 b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30%; c) Phạm tội 02 lần trở lên; d) Tái phạm nguy hiểm; đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. 3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm: a) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 4 Điều này; b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%; c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 11% đến 30% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. 4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm: a) Làm chết người; b) Gây thương tích làm biến dạng vùng mặt của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên; d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này; đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60% nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. CÔNG BÁO/Số 773 + 774/Ngày 17-10-2017 77 5. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: a) Làm chết 02 người trở lên; b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm k khoản 1 Điều này. 6. Người nào chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm hoặc thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Nguồn: Toàn văn điều luật

Mục lục

1. Trách nhiệm bồi thường dân sự

Trong tố tụng hình sự, trách nhiệm bồi thường dân sự là nghĩa vụ của người phạm tội phải bồi thường toàn bộ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra cho bị hại. Theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bao gồm thiệt hại thực tế, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, và tổn thất tinh thần.

Đối với tội cố ý gây thương tích (Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017), người phạm tội phải bồi thường chi phí khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng; khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút; chi phí bù đắp tổn thất tinh thần. Mức bồi thường được xác định theo thực tế phát sinh và mức độ lỗi của người phạm tội.

Ví dụ thực tiễn: A dùng dao đâm B gây thương tích 30% sức khỏe. A phải bồi thường chi phí điều trị 50 triệu đồng, thu nhập mất 3 tháng (15 triệu đồng/tháng) tổng 45 triệu đồng, và tổn thất tinh thần theo mức do tòa án xác định. Tổng mức bồi thường khoảng 95 triệu đồng chưa tính tổn thất tinh thần.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, yêu cầu bồi thường thiệt hại có thể được giải quyết trong vụ án hình sự (khoản 1 Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015). Tòa án có thể xem xét bồi thường trong bản án hình sự hoặc tách ra giải quyết bằng vụ án dân sự riêng. Người bị hại có quyền yêu cầu bồi thường tại cơ quan tiến hành tố tụng hoặc khởi kiện dân sự.

Trường hợp người phạm tội không tự nguyện bồi thường, bản án hình sự có hiệu lực pháp luật là cơ sở để thi hành án theo Luật Thi hành án dân sự. Cơ quan thi hành án có quyền kê biên tài sản, trích thu lương hoặc áp dụng biện pháp cưỡng chế khác để thực hiện nghĩa vụ bồi thường.

2. Cấu trúc tội danh và vai trò của tỷ lệ tổn thương cơ thể

Điều 134 Bộ luật Hình sự mô tả hành vi bằng hai yếu tố: cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác, và kết quả là tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây.

Tỷ lệ phần trăm không phải căn cứ duy nhất. Dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu nếu rơi vào một trong các tình tiết từ điểm a đến điểm k; còn từ 11% đến 30% thì chỉ cần đủ tỷ lệ. Cần tách tỷ lệ tổn thương — dữ kiện khách quan do giám định xác định — khỏi yếu tố chủ quan, chứng minh qua hung khí và vị trí tác động.

3. Khoản 1: các tình tiết định khung

Khoản 1 liệt kê tình tiết từ a đến k. Nhóm gắn với phương tiện, cách thức gồm: Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người, dùng a-xít hoặc hóa chất nguy hiểm. Thế nào là hung khí nguy hiểm phụ thuộc tính chất và cách sử dụng thực tế.

Nhóm gắn với nhân thân nạn nhân gồm người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà người phạm tội biết là có thai, người già yếu, ốm đau, người không có khả năng tự vệ; ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình; người đang thi hành công vụ. Nhóm này phản ánh mức đáng trách cao hơn.

Nhóm còn lại là hoàn cảnh và động cơ: có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn, thực hiện trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành án, thuê hoặc được thuê gây thương tích, có tính chất côn đồ. Mỗi tình tiết đều phải được chứng minh bằng chứng cứ riêng, không suy đoán từ kết quả thương tích.

4. Khoản 2 và khoản 3: tăng nặng theo tỷ lệ và quy mô

Khoản 2 áp dụng khung bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm cho bốn nhóm: tỷ lệ 31% đến 60%; gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người từ 11% đến 30%; phạm tội 02 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm. Nhóm thứ hai cộng theo số nạn nhân chứ không theo tổng tỷ lệ, nên hai người bị 15% vẫn vào khoản 2.

Khoản 3 nâng lên bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm, gồm tỷ lệ 61% trở lên (trừ trường hợp làm biến dạng vùng mặt đã xếp vào khoản 4), gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người từ 31% đến 60%, và các cấu hình kết hợp giữa tỷ lệ thấp hơn với tình tiết thuộc khoản 1.

Ba biến số chi phối việc định khung là tỷ lệ tổn thương, số nạn nhân và tình tiết định khung; thỏa nhiều nhóm thì lấy nhóm cao nhất.

5. Khoản 4 và khoản 5: các khung rất nghiêm trọng

Khoản 4 quy định bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm, mở đầu bằng trường hợp Làm chết người. Đây là điểm dễ nhầm với tội giết người: khác biệt nằm ở ý thức chủ quan, người phạm tội không có ý thức tước đoạt tính mạng, chỉ cố ý gây thương tích mà hậu quả vượt dự kiến.

Khoản 4 còn bao phủ trường hợp làm biến dạng vùng mặt với tỷ lệ 61% trở lên, gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người 61% trở lên, và các cấu hình kết hợp giữa tỷ lệ với tình tiết khoản 1.

Khoản 5 là khung nặng nhất: bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân, áp dụng khi làm chết 02 người trở lên, hoặc gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người 61% trở lên và thuộc tình tiết khoản 1.

6. Khoản 6: chuẩn bị phạm tội vẫn bị xử lý

Khoản 6 xử lý giai đoạn trước khi hành vi xảy ra: chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm, a-xít nguy hiểm, hóa chất nguy hiểm, hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm nhằm gây thương tích. Mức phạt là cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Ý nghĩa là phòng ngừa: chỉ cần chứng minh việc tìm mua, cất giấu, phân công người, chuẩn bị phương tiện với mục đích gây thương tích là đủ. Nhưng mục đích phải được chứng minh bằng chứng cứ khách quan; mua dao để phòng thân không đương nhiên cấu thành khoản 6.

7. Ảnh hưởng đến hướng bào chữa và đánh giá hồ sơ

Với người bị buộc tội, ba điểm cần kiểm tra trước tiên là tỷ lệ tổn thương theo giám định, sự hiện diện của tình tiết định khung và mức độ lỗi. Nếu tỷ lệ dưới 11% và không có tình tiết nào từ điểm a đến điểm k khoản 1, cấu thành cơ bản không thỏa.

Với bị hại, trọng tâm là bảo toàn chứng cứ về hậu quả và tình tiết định khung: hồ sơ bệnh án, kết quả giám định, hình ảnh thương tích, lời khai về hung khí. Những tài liệu này quyết định vụ việc nằm ở khoản nào.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) - Điều 134
  • Bộ luật Dân sự 2015 (91/2015/QH13) - Điều 590
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể.

Luật sư lưu ý

  • Điều 134 khoản 1 — tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây — Ngưỡng 11% không phải ranh giới tuyệt đối; dưới ngưỡng vẫn bị truy cứu nếu có tình tiết từ điểm a đến điểm k.
  • Điều 134 khoản 2 — bị phạt tù từ 02 năm đến 06 năm — Khung này bắt đầu từ tỷ lệ 31% hoặc từ nhóm có 02 người bị thương, mỗi người từ 11% đến 30%.
  • Điều 134 khoản 4 — bị phạt tù từ 07 năm đến 14 năm — Áp dụng cả khi hậu quả là chết người mà người phạm tội không có ý thức tước đoạt tính mạng.
  • Điều 134 khoản 6 — bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm — Chuẩn bị hung khí nhằm gây thương tích đã bị xử lý, không cần chờ hậu quả xảy ra.

Câu hỏi thường gặp

Gây thương tích 10% có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Có thể. Khoản 1 Điều 134 bao gồm trường hợp dưới 11% nhưng thuộc một trong các tình tiết từ điểm a đến điểm k, chẳng hạn dùng hung khí nguy hiểm hoặc có tính chất côn đồ.

Gây thương tích cho hai người, mỗi người 15% thì thuộc khung nào?

Khoản 2 Điều 134, với mức phạt tù từ 02 năm đến 06 năm, vì trường hợp gây thương tích cho 02 người trở lên mà mỗi người từ 11% đến 30% được xếp vào khung này.

Làm chết người thì bị xử lý theo khung nào?

Theo khoản 4 Điều 134, khung từ 07 năm đến 14 năm, nếu người phạm tội chỉ cố ý gây thương tích mà hậu quả vượt dự kiến dẫn đến chết người.

Chuẩn bị hung khí để đánh người đã bị xử lý chưa?

Đã. Khoản 6 Điều 134 xử lý việc chuẩn bị vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm nhằm gây thương tích, với mức cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Kết luận

Điều 134 Bộ luật Hình sự xây dựng tội cố ý gây thương tích theo hai trục: tỷ lệ tổn thương cơ thể và các tình tiết định khung. Khoản 1 bao phủ mức từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% kèm một trong các tình tiết từ điểm a đến điểm k; các khoản 2, 3, 4 nâng dần khung theo tỷ lệ, số nạn nhân và sự kết hợp với tình tiết định khung; khoản 5 dành cho hậu quả đặc biệt nghiêm trọng; khoản 6 xử lý ngay giai đoạn chuẩn bị. Khi đánh giá một vụ việc, cần xác định đúng tỷ lệ tổn thương, đúng tình tiết và đúng mức độ lỗi, vì ba yếu tố này quyết định khung hình phạt được áp dụng.

Nguồn tham khảo và bài liên quan

Các đoạn in nghiêng trong bài được trích nguyên văn từ văn bản nêu trên. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể.

Cần tư vấn cho trường hợp cụ thể?
Gửi câu hỏiDịch vụ tư vấn