Thời hạn bảo hộ quyền tác giả: quy định chi tiết
Phân tích thời hạn bảo hộ quyền tác giả theo Luật Sở hữu trí tuệ: quyền nhân thân, quyền tài sản, tác phẩm thuộc loại hình khác nhau.
Điều 27. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả71 1. Quyền nhân thân quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 của Luật này được bảo hộ vô thời hạn. 2. Quyền nhân thân quy định tại khoản 3 Điều 19 và quyền tài sản quy định tại Điều 20 của Luật này có thời hạn bảo hộ như sau: a) Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh có thời hạn bảo hộ là bảy mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên; đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng chưa được công bố trong thời hạn hai mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là một trăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình; đối với tác phẩm khuyết danh, khi các thông tin về tác giả xuất hiện thì thời hạn bảo hộ được tính theo quy định tại điểm b khoản này; b) Tác phẩm không thuộc loại hình quy định tại điểm a khoản này có thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và năm mươi năm tiếp theo năm tác giả chết; trường hợp tác phẩm có đồng tác giả thì thời hạn bảo hộ chấm dứt vào năm thứ năm mươi sau năm đồng tác giả cuối cùng chết; c) Thời hạn bảo hộ quy định tại điểm a và điểm b khoản này chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả.
Nguồn: Toàn văn điều luật
Mục lục
- 1. Thời hạn bảo hộ gắn với nhóm quyền, không gắn với tác phẩm nói chung
- 2. Nhóm tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và khuyết danh: bảy mươi lăm năm
- 3. Nhóm còn lại: suốt cuộc đời tác giả và năm mươi năm tiếp theo
- 4. Tác phẩm khuyết danh: thời hạn có thể đổi cách tính khi lộ diện tác giả
- 5. Mốc kết thúc: 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt
- 6. Hết thời hạn bảo hộ không đồng nghĩa với hết mọi nghĩa vụ
- Lưu ý khi áp dụng
- Luật sư lưu ý
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
- Nguồn tham khảo và bài liên quan
1. Thời hạn bảo hộ gắn với nhóm quyền, không gắn với tác phẩm nói chung
Điều 27 không đặt một con số chung cho mọi tác phẩm; phải xác định quyền đang được hỏi trước khi tra thời hạn: Quyền nhân thân quy định tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 của Luật này được bảo hộ vô thời hạn.
Chỉ quyền nhân thân tại khoản 3 Điều 19 và quyền tài sản tại Điều 20 mới chịu thời hạn, chia thành hai dòng tại điểm a và điểm b khoản 2. Câu "quyền tác giả đã hết thời hạn" vì thế thường chưa đủ để kết luận.
Trong hồ sơ tư vấn, nên ghi rõ quyền đang bị xâm phạm thuộc nhóm nào. Đây là cách đọc điều luật; kết luận từng vụ việc vẫn phụ thuộc hồ sơ.
2. Nhóm tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và khuyết danh: bảy mươi lăm năm
Điểm a khoản 2 dành mốc riêng cho bốn loại hình: Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh có thời hạn bảo hộ là bảy mươi lăm năm. Mốc này tính từ lần công bố đầu tiên, không tính từ năm tác giả chết hay năm định hình.
Nếu tác phẩm chưa được công bố trong thời hạn hai mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì mốc định hình thay thế mốc công bố và thời hạn là một trăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình. Đây là nhóm duy nhất trong Điều 27 dùng mốc định hình.
Sai mốc khởi điểm làm lệch kết quả rất xa, nên cần lưu chứng cứ về lần công bố đầu tiên và thời điểm định hình. Tài liệu trích dẫn cũ đôi khi nêu con số khác; khi đối chiếu nên dùng bản hợp nhất đang có hiệu lực.
3. Nhóm còn lại: suốt cuộc đời tác giả và năm mươi năm tiếp theo
Điểm b áp dụng cho mọi tác phẩm không thuộc bốn loại hình trên: Tác phẩm không thuộc loại hình quy định tại điểm a khoản này có thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và năm mươi năm tiếp theo năm tác giả chết. Thời hạn chạy theo năm mất, nên chưa có năm chết thì chưa tính được.
Với tác phẩm có nhiều người cùng sáng tạo, luật chọn mốc muộn nhất: thời hạn bảo hộ chấm dứt vào năm thứ năm mươi sau năm đồng tác giả cuối cùng chết. Thời hạn của cả tác phẩm kéo theo người sống lâu nhất, không tính riêng từng phần.
Hồ sơ vì thế phải xác định đủ danh sách đồng tác giả và năm chết của từng người. Thiếu một người, kết quả sẽ ngắn hơn thực tế.
4. Tác phẩm khuyết danh: thời hạn có thể đổi cách tính khi lộ diện tác giả
Tác phẩm khuyết danh nằm trong nhóm bảy mươi lăm năm, nhưng có cơ chế chuyển: đối với tác phẩm khuyết danh, khi các thông tin về tác giả xuất hiện thì thời hạn bảo hộ được tính theo quy định tại điểm b khoản này. Thời hạn vì thế không cố định suốt đời tác phẩm.
Cần lưu cả thời điểm và nguồn của thông tin làm rõ tác giả, vì chính thời điểm đó quyết định việc chuyển cách tính. Bỏ mốc này, việc đối chiếu về sau sẽ khó khăn.
Luật không quy định chi tiết thế nào là thông tin về tác giả xuất hiện, nên việc đánh giá phụ thuộc hồ sơ và có thể cần ý kiến chuyên môn.
5. Mốc kết thúc: 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt
Điểm c khoản 2 thống nhất cách chốt cho cả hai nhóm: chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt thời hạn bảo hộ quyền tác giả. Thời hạn luôn kết thúc vào cuối năm dương lịch, không cắt theo ngày công bố hay ngày mất.
Cách chốt này dễ bị bỏ qua khi lập kế hoạch khai thác: tác phẩm vẫn được bảo hộ trọn năm cuối, nên hành vi sử dụng trong năm đó vẫn phải xem xét nghĩa vụ xin phép và trả tiền bản quyền.
Rủi ro là chênh lệch năm giữa ấn phẩm, giấy chứng nhận và hồ sơ lưu trữ; trước khi chốt nên đối chiếu và ghi rõ nguồn được chọn.
6. Hết thời hạn bảo hộ không đồng nghĩa với hết mọi nghĩa vụ
Điều 27 chỉ giải quyết thời hạn; giới hạn và ngoại lệ nằm ở Điều 25, Điều 25a và Điều 26, còn Điều 28 xác định hành vi xâm phạm, trong đó có: Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ quy định tại các điều 25, 25a và 26 của Luật này.
Ngay Điều 25 đã gắn điều kiện với nghĩa vụ thông tin: các trường hợp được nêu không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền nhưng phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm. Nghĩa vụ này gắn với cách sử dụng được viện dẫn.
Khi tư vấn nên rà soát đồng thời: Điều 27 để biết còn bảo hộ hay không, Điều 25 và Điều 26 để biết có thuộc trường hợp không phải xin phép, Điều 28 để nhận diện rủi ro.
Lưu ý khi áp dụng
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
- Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2009, 2019, 2022) - Điều 27 về thời hạn bảo hộ quyền tác giả
- Nghị định 22/2018/NĐ-CP - hướng dẫn về quyền tác giả
Luật sư lưu ý
- Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 1) — xác định quyền đang xét trước tiên: quyền nhân thân tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 được bảo hộ vô thời hạn, không phụ thuộc thời hạn quyền tài sản. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả 1.
- Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 2 điểm a) — điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh: 75 năm kể từ khi công bố lần đầu; chưa công bố trong 25 năm kể từ khi định hình thì tính 100 năm kể từ khi định hình.
- Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 2 điểm b) — tác phẩm khác: suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; có đồng tác giả thì chấm dứt vào năm thứ 50 sau năm đồng tác giả cuối cùng chết.
- Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ (khoản 2 điểm c) — thời hạn chấm dứt vào 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt; hồ sơ nên ghi rõ năm công bố, năm định hình, năm mất của từng tác giả.
Câu hỏi thường gặp
Quyền nhân thân nào được bảo hộ vô thời hạn?
Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ quy định quyền nhân thân tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 của Luật này được bảo hộ vô thời hạn. Nhóm quyền nhân thân còn lại tại khoản 3 Điều 19 và quyền tài sản tại Điều 20 mới có thời hạn. Khi đánh giá một tác phẩm, cần xác định quyền đang xét thuộc nhóm nào.
Tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh được bảo hộ bao lâu?
Điều 27 quy định thời hạn 75 năm kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng và tác phẩm khuyết danh. Nếu chưa được công bố trong 25 năm kể từ khi định hình, thời hạn là 100 năm kể từ khi tác phẩm được định hình.
Tác phẩm có đồng tác giả thì tính thời hạn thế nào?
Với tác phẩm không thuộc nhóm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, khuyết danh, thời hạn bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết. Nếu có đồng tác giả, thời hạn chấm dứt vào năm thứ 50 sau năm đồng tác giả cuối cùng chết.
Thời hạn bảo hộ chấm dứt vào thời điểm nào trong năm?
Điều 27 quy định thời hạn bảo hộ chấm dứt vào thời điểm 24 giờ ngày 31 tháng 12 của năm chấm dứt. Tác phẩm vì vậy vẫn được bảo hộ trọn năm cuối cùng, không cắt theo ngày công bố hay ngày tác giả mất. Nên xác định năm chấm dứt trước khi tính mốc kết thúc.
Kết luận
Điều 27 Luật Sở hữu trí tuệ chia thời hạn bảo hộ thành hai nhóm. Quyền nhân thân tại các khoản 1, 2 và 4 Điều 19 được bảo hộ vô thời hạn. Quyền nhân thân tại khoản 3 Điều 19 và quyền tài sản tại Điều 20 có thời hạn: 75 năm kể từ khi công bố lần đầu với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh; 100 năm kể từ khi định hình nếu chưa công bố trong 25 năm; các loại khác là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo.