Bỏ qua điều hướng
Hỏi Đáp Pháp Luật

Thỏa ước lao động tập thể: nội dung và thủ tục đăng ký

Lao động31/10/2026

Hướng dẫn về thỏa ước lao động tập thể theo Bộ luật Lao động 2019: nguyên tắc thương lượng, nội dung chủ yếu, thủ tục ký kết và đăng ký tại cơ quan nhà nước.

Điều 75. Thỏa ước lao động tập thể 1. Thỏa ước lao động tập thể là thỏa thuận đạt được thông qua thương lượng tập thể và được các bên ký kết bằng văn bản. Thỏa ước lao động tập thể bao gồm thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp, thỏa ước lao động tập thể ngành, thỏa ước lao động tập thể có nhiều doanh nghiệp và các thỏa ước lao động tập thể khác. 2. Nội dung thỏa ước lao động tập thể không được trái với quy định của pháp luật; khuyến khích có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật.

Nguồn: Toàn văn điều luật

Mục lục

1. Thỏa ước lao động tập thể là gì

Thỏa ước lao động tập thể là thỏa thuận bằng văn bản được ký kết giữa người sử dụng lao động với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở về các điều kiện lao động, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong quan hệ lao động.

Căn cứ Điều 73 Bộ luật Lao động 2019, nội dung thương lượng tập thể và thỏa ước lao động tập thể bao gồm các vấn đề: tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp lương, các khoản bổ sung khác; thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; phúc lợi; điều kiện làm việc, an toàn lao động, vệ sinh lao động; bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; và các nội dung khác không trái pháp luật.

Ví dụ thực tiễn: Tại một doanh nghiệp sản xuất, công đoàn cơ sở và ban giám đốc tiến hành thương lượng tập thể để ký kết thỏa ước lao động tập thể quy định mức lương tối thiểu cao hơn mức lương tối thiểu vùng theo quy định của Chính phủ; thời gian nghỉ phép năm nhiều hơn luật định; chế độ phúc lợi như hỗ trợ nhà ở, bữa ăn ca cho người lao động.

Theo Điều 74 BLLĐ 2019, thỏa ước lao động tập thể có hiệu lực kể từ ngày các bên thỏa thuận hoặc theo thỏa thuận trong thỏa ước. Thời hạn hiệu lực không quá 03 năm và có thể gia hạn nhiều lần, mỗi lần không quá 03 năm.

Sau khi ký kết, người sử dụng lao động phải đăng ký thỏa ước lao động tập thể với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo Điều 85 BLLĐ 2019. Việc đăng ký thực hiện trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ký kết. Theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, hồ sơ đăng ký bao gồm bản sao thỏa ước lao động tập thể và biên bản họp về việc kết thúc thương lượng tập thể.

2. Nguyên tắc thương lượng tập thể

Thương lượng tập thể là quá trình đàm phán giữa người lao động (được đại diện bởi tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở) và người sử dụng lao động nhằm mục đích thiết lập, sửa đổi, bổ sung các điều kiện lao động có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật lao động (Điều 72 Bộ luật Lao động 2019).

Các nguyên tắc cơ bản của thương lượng tập thể bao gồm:

Thứ nhất, nguyên tắc tự nguyện và thiện chí. Cả hai bên tham gia thương lượng trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, không bên nào được ép buộc bên kia tham gia hoặc từ chối tham gia một cách vô lý. Quá trình thương lượng phải diễn ra thiện chí, xây dựng, trên tinh thần hợp tác nhằm đạt được thỏa thuận chung.

Thứ hai, nguyên tắc đại diện hợp pháp. Theo Điều 73 Bộ luật Lao động 2019, tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở có quyền thương lượng tập thể với người sử dụng lao động. Đại diện mỗi bên phải có đầy đủ thẩm quyền và được ủy quyền hợp pháp để tham gia thương lượng.

Thứ ba, nguyên tắc tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp. Nội dung thương lượng tập thể tập trung vào các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, bao gồm: tiền lương, thời giờ làm việc, thời gian nghỉ ngơi, điều kiện lao động, phúc lợi và các chế độ khác (Điều 74 BLLĐ 2019).

Thứ tư, nguyên tắc bí mật thông tin. Thông tin thương lượng được bảo mật trừ khi các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Ví dụ thực tiễn: Tại một doanh nghiệp sản xuất, khi thương lượng về lương tối thiểu vùng, đại diện công đoàn cơ sở và ban giám đốc ngồi đàm phán về mức lương, phụ cấp và chế độ phúc lợi. Nếu hai bên đạt được thỏa thuận, kết quả sẽ được lập thành văn bản thỏa ước lao động tập thể và gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký theo Điều 85 BLLĐ 2019.

Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết trình tự, thủ tục thương lượng tập thể, đảm bảo quá trình đàm phán diễn ra dân chủ, công khai và có hiệu quả.

3. Thủ tục ký kết và đăng ký thỏa ước

Thỏa ước lao động tập thể (TLĐTT) là kết quả của quá trình thương lượng tập thể, được ký kết bằng văn bản giữa đại diện hợp pháp của người lao động và người sử dụng lao động. Quy trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước thủ tục do pháp luật quy định để đảm bảo tính pháp lý và hiệu lực thi hành.

Thủ tục ký kết: Theo Điều 79 Bộ luật Lao động 2019, dự thảo thỏa ước phải được hai bên thương lượng và thống nhất. Sau khi đạt được sự đồng thuận, thỏa ước phải được lập thành văn bản và ký tên bởi người có thẩm quyền của hai bên. Đại diện ký kết bao gồm: Chủ tịch hoặc Tổng giám đốc (hoặc người được ủy quyền) đối với phía người sử dụng lao động; và Chủ tịch công đoàn cơ sở hoặc người được ủy quyền hợp pháp từ tổ chức đại diện người lao động.

Thủ tục đăng ký: Theo Điều 85 BLLĐ 2019 và hướng dẫn tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP, sau khi ký kết, thỏa ước phải được gửi đến Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi người sử dụng lao động đặt trụ sở chính để đăng ký. Hồ sơ đăng ký bao gồm: Giấy đề nghị đăng ký, bản gốc thỏa ước lao động tập thể và biên bản họp của hai bên về việc ký kết.

Ví dụ thực tiễn: Tại một doanh nghiệp dệt may ở Bắc Ninh, sau khi công đoàn và Ban Giám đốc ký kết thỏa ước về lương tối thiểu vùng và chế độ phúc lợi, bộ phận nhân sự phải nộp hồ sơ đăng ký lên Sở LĐTBXH trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày ký. Nếu trong 10 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ mà Sở không có văn bản từ chối, thỏa ước chính thức có hiệu lực.

Lưu ý quan trọng: Theo Điều 85 khoản 2 BLLĐ 2019, nếu thỏa ước có nội dung thấp hơn điều kiện lao động do pháp luật quy định hoặc trái với quy định về đối tượng áp dụng, cơ quan quản lý nhà nước sẽ từ chối đăng ký. Do đó, việc soạn thảo và ký kết cần tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn tối thiểu theo Điều 73 đến Điều 78 BLLĐ 2019.

4. Khái niệm và các loại thỏa ước

Khoản 1 Điều 75 Bộ luật Lao động 2019 định nghĩa: Thỏa ước lao động tập thể là thỏa thuận đạt được thông qua thương lượng tập thể và được các bên ký kết bằng văn bản. Hai yếu tố bắt buộc là đã có quá trình thương lượng tập thể và hình thức văn bản.

Điều luật liệt kê các loại: thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp, thỏa ước lao động tập thể ngành, thỏa ước lao động tập thể có nhiều doanh nghiệp và các thỏa ước khác. Mỗi loại có phạm vi áp dụng và cách lấy ý kiến riêng, nên không thể áp dụng máy móc quy trình của loại này cho loại kia.

5. Giới hạn nội dung: không trái luật, được cao hơn luật

Khoản 2 đặt hai giới hạn: Nội dung thỏa ước lao động tập thể không được trái với quy định của pháp luật, đồng thời khuyến khích có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật.

Cấu trúc "không trái luật nhưng được cao hơn luật" cho thấy thỏa ước là công cụ nâng chuẩn, không phải công cụ hạ chuẩn. Điều khoản nào thấp hơn mức luật định sẽ không được áp dụng ở phần đó.

6. Lấy ý kiến và tỷ lệ tán thành

Khoản 1 Điều 76 yêu cầu dự thảo phải được lấy ý kiến của toàn bộ người lao động trong doanh nghiệp. Phạm vi là toàn bộ người lao động, không phải chỉ tổ viên công đoàn hay nhóm người đại diện.

Điều kiện ký kết là tỷ lệ: Thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp chỉ được ký kết khi có trên 50% người lao động của doanh nghiệp biểu quyết tán thành. Mốc tính là trên 50% toàn bộ người lao động, không phải trên số người tham gia bỏ phiếu.

Với thỏa ước ngành, đối tượng lấy ý kiến hẹp hơn, và điều kiện ký kết là trên 50% tổng số người được lấy ý kiến biểu quyết tán thành. Với thỏa ước nhiều doanh nghiệp, điều luật giới hạn: Chỉ những doanh nghiệp có trên 50% số người được lấy ý kiến biểu quyết tán thành mới tham gia ký kết thỏa ước lao động tập thể có nhiều doanh nghiệp.

7. Tổ chức lấy ý kiến và nghĩa vụ của người sử dụng lao động

Khoản 3 trao quyền tổ chức cho phía người lao động: thời gian, địa điểm và cách thức lấy ý kiến do tổ chức đại diện người lao động quyết định, nhưng không được làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường.

Đi kèm là lệnh cấm: Người sử dụng lao động không được gây khó khăn, cản trở hoặc can thiệp vào quá trình tổ chức đại diện người lao động lấy ý kiến biểu quyết về dự thảo thỏa ước. Hành vi cản trở có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật lao động.

8. Gửi thỏa ước, hiệu lực và thời hạn

Điều 77 đặt thời hạn cụ thể: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thỏa ước lao động tập thể được ký kết, người sử dụng lao động phải gửi 01 bản thỏa ước lao động tập thể đến cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính.

Điều 78 khoản 1 xác định hiệu lực theo thỏa thuận: Ngày có hiệu lực của thỏa ước lao động tập thể do các bên thỏa thuận và được ghi trong thỏa ước; nếu không thỏa thuận thì thỏa ước lao động tập thể có hiệu lực kể từ ngày ký kết.

Về thời hạn, Thỏa ước lao động tập thể có thời hạn từ 01 năm đến 03 năm; thời hạn cụ thể do các bên thỏa thuận và ghi trong thỏa ước.

9. Thực hiện thỏa ước tại doanh nghiệp

Điều 79 khoản 1 mở rộng nghĩa vụ tới cả người vào làm sau: người sử dụng lao động, người lao động, bao gồm cả người lao động vào làm việc sau ngày thỏa ước lao động tập thể có hiệu lực, có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ thỏa ước đang có hiệu lực.

Khoản 2 giải quyết xung đột với hợp đồng lao động đã ký trước: nếu quyền, nghĩa vụ trong hợp đồng thấp hơn quy định tương ứng của thỏa ước thì phải thực hiện theo thỏa ước lao động tập thể. Quy định nội bộ của người sử dụng lao động chưa phù hợp cũng phải được sửa đổi.

10. Rủi ro thường gặp khi triển khai

Ba rủi ro hay gặp là lấy ý kiến không đủ toàn bộ người lao động, tính tỷ lệ trên số người dự họp thay vì toàn bộ, và không gửi thỏa ước trong 10 ngày. Cả ba đều dẫn tới tranh chấp về tính hợp pháp của thỏa ước.

Rủi ro thứ tư là nội dung thỏa ước thấp hơn luật ở một số điều khoản, khiến phần đó không được áp dụng dù các bên đã ký. Rà soát mức sàn trước khi ký là cách phòng ngừa rẻ nhất.

Cuối cùng, cần lưu hồ sơ: biên bản thương lượng, danh sách người được lấy ý kiến, biên bản kiểm phiếu và văn bản gửi cơ quan lao động. Khi tranh chấp, hồ sơ này là chứng cứ quyết định.

Lưu ý khi áp dụng

Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:

  • Bộ luật Lao động 2019 (45/2019/QH14) - Điều 72 đến 84: Thương lượng tập thể và thỏa ước lao động tập thể
  • Nghị định 145/2020/NĐ-CP - hướng dẫn BLLĐ về thỏa ước lao động tập thể
  • Bộ luật Lao động 2019 - Điều 85: Đăng ký thỏa ước lao động tập thể
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý chính thức. Vụ việc của bạn cần được luật sư đánh giá trên hồ sơ cụ thể.

Luật sư lưu ý

  • Điều 75 khoản 1 — Thỏa ước lao động tập thể là thỏa thuận đạt được thông qua thương lượng tập thể và được các bên ký kết bằng văn bản — Văn bản do người sử dụng lao động đơn phương ban hành không phải thỏa ước.
  • Điều 76 khoản 1 — Thỏa ước lao động tập thể doanh nghiệp chỉ được ký kết khi có trên 50% người lao động của doanh nghiệp biểu quyết tán thành — Mẫu số là toàn bộ người lao động, không phải số người dự họp.
  • Điều 77 — Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thỏa ước lao động tập thể được ký kết — Chậm gửi không làm thỏa ước vô hiệu nhưng tạo rủi ro khi tranh chấp.
  • Điều 79 khoản 2 — phải thực hiện theo thỏa ước lao động tập thể — Hợp đồng lao động đã ký thấp hơn thỏa ước phải được điều chỉnh theo thỏa ước.

Câu hỏi thường gặp

Thỏa ước lao động tập thể có hiệu lực bao lâu?

Từ 01 năm đến 03 năm theo khoản 3 Điều 78, thời hạn cụ thể do các bên thỏa thuận và ghi trong thỏa ước. Các bên có thể thỏa thuận thời hạn khác nhau cho từng nội dung của thỏa ước.

Người vào làm sau khi thỏa ước có hiệu lực có phải thực hiện không?

Có. Khoản 1 Điều 79 bao gồm cả người lao động vào làm việc sau ngày thỏa ước có hiệu lực, nên không cần ký lại cam kết riêng cho từng người.

Không gửi thỏa ước cho cơ quan lao động có sao không?

Điều 77 buộc gửi 01 bản đến cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong 10 ngày kể từ ngày ký. Đây là nghĩa vụ của người sử dụng lao động, không phải điều kiện để thỏa ước có hiệu lực.

Tỷ lệ tán thành được tính thế nào?

Với thỏa ước doanh nghiệp, phải có trên 50% người lao động của doanh nghiệp biểu quyết tán thành. Với thỏa ước ngành, tính trên tổng số người được lấy ý kiến.

Kết luận

Điều 75 đến Điều 79 Bộ luật Lao động 2019 khép kín vòng đời của thỏa ước lao động tập thể: khái niệm và các loại thỏa ước, giới hạn nội dung không trái pháp luật và được cao hơn luật, trình tự lấy ý kiến với tỷ lệ trên 50%, nghĩa vụ gửi thỏa ước trong 10 ngày, hiệu lực và thời hạn từ 01 đến 03 năm, cuối cùng là trách nhiệm thực hiện tại doanh nghiệp. Giá trị thực tiễn nằm ở chỗ quy trình càng chặt thì thỏa ước càng khó bị vô hiệu, và người lao động có căn cứ rõ ràng để yêu cầu thi hành.

Nguồn tham khảo và bài liên quan

Các đoạn in nghiêng trong bài được trích nguyên văn từ văn bản nêu trên. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể.

Cần tư vấn cho trường hợp cụ thể?
Gửi câu hỏiDịch vụ tư vấn