Điều 7 và 8 Luật Doanh nghiệp 2020: Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp
Phân tích Điều 7 và 8 Luật Doanh nghiệp 2020 về các quyền cơ bản của doanh nghiệp như tự do kinh doanh, chủ động sản xuất kinh doanh và các nghĩa vụ kèm theo.
Điều 7. Quyền của doanh nghiệp 1. Tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. 2. Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh. 3. Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn. 4. Tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng. 5. Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu. 6. Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động. 7. Chủ động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh; được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ. 8. Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp. 9. Từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật. 10. Khiếu nại, tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật. 11. Quyền khác theo quy định của pháp luật.
Nguồn: Toàn văn điều luật
Mục lục
- 1. Cặp quyền và nghĩa vụ trong hai điều liền kề
- 2. Tự do kinh doanh và giới hạn từ ngành, nghề có điều kiện
- 3. Tự chủ về vốn, thị trường, tài sản và hợp đồng
- 4. Quyền từ chối yêu cầu cung cấp nguồn lực
- 5. Nghĩa vụ hồ sơ, thông tin, kế toán và lưu giữ
- 6. Nghĩa vụ với người lao động và doanh nghiệp công ích
- Lưu ý khi áp dụng
- Luật sư lưu ý
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
- Nguồn tham khảo và bài liên quan
1. Cặp quyền và nghĩa vụ trong hai điều liền kề
Điều 7 và Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020 được đặt cạnh nhau có chủ đích: một điều liệt kê quyền, một điều liệt kê nghĩa vụ. Cách trình bày cho thấy tự do kinh doanh là trạng thái mặc định, còn nghĩa vụ là danh sách giới hạn phải tuân thủ. Doanh nghiệp không phải chứng minh mình được phép làm, nhưng phải chứng minh mình đã làm đúng khi bị kiểm tra.
Cả hai điều đều kết thúc bằng khoản mở: Quyền khác theo quy định của pháp luật và Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật. Danh mục vì thế không khép kín. Khi tư vấn, không thể chỉ đọc hai điều này mà bỏ qua luật chuyên ngành, nhất là với ngành nghề có điều kiện.
2. Tự do kinh doanh và giới hạn từ ngành, nghề có điều kiện
Khoản 1 Điều 7 ghi nhận quyền tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. Khoản 2 mở rộng thành quyền Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh, kèm quyền chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh. Đây là nền tảng cho các quyết định thường ngày: mở thêm ngành, thu hẹp hoạt động, chuyển đổi loại hình.
Giới hạn nằm ở khoản 1 Điều 8: phải Đáp ứng đủ điều kiện đầu tư kinh doanh khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và bảo đảm duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh. Nghĩa vụ không chấm dứt sau khi được cấp phép. Đã ghi mã ngành trong hồ sơ cũng không có nghĩa đã đủ điều kiện hành nghề.
3. Tự chủ về vốn, thị trường, tài sản và hợp đồng
Ba khoản 3, 4 và 8 Điều 7 tạo thành nhóm quyền thực dụng nhất: Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn, Tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng, và Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp.
Đi kèm là yêu cầu tách bạch tài sản. Quyền định đoạt thuộc về doanh nghiệp với tư cách chủ thể, không phải của người đại diện hay thành viên. Trộn lẫn tài sản công ty và tài sản cá nhân làm mất chính danh của giao dịch và gây khó khăn khi xác định trách nhiệm.
4. Quyền từ chối yêu cầu cung cấp nguồn lực
Khoản 9 Điều 7 ghi nhận quyền Từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật. Quyền này nhằm chặn các đề nghị đóng góp, tài trợ không có căn cứ. Điều kiện áp dụng nằm ngay trong câu chữ: yêu cầu đó phải không theo quy định của pháp luật.
Ranh giới rất hẹp. Nghĩa vụ nộp thuế, báo cáo, công khai thông tin, cung cấp tài liệu theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền vẫn phải thực hiện. Viện dẫn khoản 9 để từ chối một yêu cầu có căn cứ pháp lý có thể kéo theo hậu quả bất lợi. Cách xử lý an toàn là trả lời bằng văn bản, nêu lý do và đề nghị bên yêu cầu cung cấp căn cứ.
5. Nghĩa vụ hồ sơ, thông tin, kế toán và lưu giữ
Khoản 2 Điều 8 đặt nghĩa vụ Thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và công khai thông tin. Đây là nghĩa vụ kéo dài suốt vòng đời doanh nghiệp. Khoản 3 buộc Chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký, phát hiện sai lệch thì phải kịp thời sửa đổi, bổ sung các thông tin đó.
Khoản 4 nối tiếp bằng nghĩa vụ Tổ chức công tác kế toán, nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật. Điều 11 yêu cầu lưu giữ Điều lệ công ty; quy chế quản lý nội bộ của công ty, sổ đăng ký thành viên, biên bản họp, Sổ kế toán, chứng từ kế toán, báo cáo tài chính hằng năm tại trụ sở chính hoặc địa điểm khác được quy định trong Điều lệ công ty.
6. Nghĩa vụ với người lao động và doanh nghiệp công ích
Khoản 5 Điều 8 gộp nhiều nghĩa vụ: bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, không phân biệt đối xử, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người lao động trong doanh nghiệp, không cưỡng bức lao động, thực hiện chế độ bảo hiểm. Đây là nhóm nghĩa vụ có tính hệ thống, không phải vài thủ tục riêng lẻ.
Với doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, Điều 9 cộng thêm nghĩa vụ Cung ứng sản phẩm, dịch vụ đủ số lượng, đúng chất lượng và thời hạn đã cam kết và yêu cầu Chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng về số lượng, chất lượng, điều kiện cung ứng. Mức áp dụng còn tùy loại hình và ngành nghề, cần đối chiếu hồ sơ cụ thể.
Lưu ý khi áp dụng
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
- Luật Doanh nghiệp 2020 (59/2020/QH14) - Điều 7 về quyền của doanh nghiệp
- Luật Doanh nghiệp 2020 (59/2020/QH14) - Điều 8 về nghĩa vụ của doanh nghiệp
- Luật Doanh nghiệp 2020 (59/2020/QH14) - Điều 16 về các hành vi bị nghiêm cấm
Luật sư lưu ý
- Điều 7 Luật Doanh nghiệp 2020 (khoản 1) — Tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. Với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đủ và duy trì điều kiện đó.
- Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020 (khoản 3) — Chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký; phát hiện sai lệch thì phải sửa đổi, bổ sung kịp thời.
- Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020 (khoản 5) — Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động theo quy định của pháp luật, gồm cả bảo hiểm và điều kiện lao động.
- Điều 16 Luật Doanh nghiệp 2020 (khoản 5) — Kê khai khống vốn điều lệ, không góp đủ số vốn điều lệ như đã đăng ký là hành vi bị nghiêm cấm, có thể bị xử lý theo quy định.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp có được kinh doanh mọi ngành, nghề không?
Điều 7 Luật Doanh nghiệp 2020 cho phép tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. Với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng đủ điều kiện và duy trì trong suốt quá trình hoạt động. Cần đối chiếu danh mục ngành nghề trước khi đăng ký.
Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì khi thay đổi nội dung đăng ký?
Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020 yêu cầu thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký và công khai thông tin về thành lập, hoạt động. Doanh nghiệp nên lập lịch theo dõi các mốc thay đổi để nộp hồ sơ đúng hạn.
Kê khai vốn điều lệ không đúng có bị coi là hành vi bị cấm không?
Có. Điều 16 Luật Doanh nghiệp 2020 nghiêm cấm kê khai khống vốn điều lệ, không góp đủ số vốn như đã đăng ký hoặc cố ý định giá tài sản góp vốn không đúng giá trị. Kê khai không trung thực nội dung hồ sơ đăng ký doanh nghiệp cũng thuộc nhóm hành vi bị cấm.
Doanh nghiệp có được từ chối yêu cầu cung cấp nguồn lực không?
Điều 7 Luật Doanh nghiệp 2020 ghi nhận quyền từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật. Cần phân biệt với nghĩa vụ bắt buộc như nộp thuế, báo cáo, cung cấp thông tin theo yêu cầu hợp pháp.
Kết luận
Điều 7 và Điều 8 Luật Doanh nghiệp 2020 là cặp quyền và nghĩa vụ đi liền nhau. Doanh nghiệp được tự do kinh doanh ngành, nghề luật không cấm; tự chủ chọn hình thức tổ chức, ngành nghề, địa bàn, quy mô; tự do tìm kiếm thị trường, ký kết hợp đồng, huy động vốn; được từ chối yêu cầu cung cấp nguồn lực trái quy định.
Đổi lại, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh, đăng ký và công khai thông tin, chịu trách nhiệm về tính trung thực của hồ sơ, tổ chức kế toán, nộp thuế, bảo đảm quyền lợi người lao động. Điều 16 bổ sung danh mục hành vi bị nghiêm cấm để cân bằng hai nhóm quy định này.